1. Nazwa pasma / historia nazwy / etymologia

Rudawy Janowickie (niem. Landeshuter Kamm, czyli „Grzbiet Kamiennogórski”) przez długi czas nie były przez Niemców wyraźnie oddzielane od Karkonoszy i traktowano je raczej jako ich część.

Po II wojnie światowej, do 1947 roku, funkcjonowały pod nazwą Góry Łomnickie – co mogło sugerować związek z rzeką Łomnicą. I tu pojawia się ciekawy haczyk: Łomnica wcale przez Rudawy nie płynie. Jej źródła znajdują się w Karkonoszach, skąd spływa przez Karpacz do Kotliny Jeleniogórskiej. Z Rudawami związany jest natomiast przede wszystkim Bóbr, który rzeczywiście przecina to pasmo.

Jeszcze do niedawna najbardziej rozpoznawalną częścią Rudaw były Góry Sokole – nazywane żartobliwie „cyckami Sudetów”, czyli dwa charakterystyczne, niemal bliźniacze stożki: Sokolik (642 m n.p.m.) i Krzyżna Góra (654 m n.p.m.). Obecnie jednak, w ujęciu fizycznogeograficznym, zaliczane są one już do Wzgórz Kotliny Jeleniogórskiej.

2. Podział pasma / przebieg / główne grzbiety

Rudawy Janowickie są wyraźnie wydzielone w krajobrazie:
na północy od Gór Kaczawskich oddziela je przełomowa dolina Bobru, od zachodu graniczą z Kotliną Jeleniogórską, od wschodu z Kotliną Kamiennogórską, a od południa – przez Przełęcz Kowarską – łączą się z Lasockim Grzbietem w Karkonoszach.

Od głównego grzbietu odchodzi pięć wyraźnych odgałęzień, tworzących rozbudowany układ bocznych ramion i mniejszych grzbietów.

W obrębie pasma wyróżnia się także Wzgórza Karpnickie, stanowiące jego zachodnią część.

Dawniej północno-zachodnią część stanowiły Góry Sokole, jednak obecnie – zgodnie z nowszą regionalizacją – zaliczane są do Kotliny Jeleniogórskiej.

3. Najważniejsze przełęcze

  1. Przełęcz Rudawska – 740 m
  2. Przełęcz Karpnicka – 475 m
  3. Przełęcz pod Średnicą – 595 m
  4. Przełęcz Polana Mniszkowska – 711 m
  5. Przełęcz Kowarska – 727 m

4. 5 najwyższych szczytów Rudaw Janowickich

  1. Skalnik / Ostra Mała – 945 m
  2. Dzicza Góra – 881 m
  3. Wołek – 878 m
  4. Wielka Kopa – 871 m
  5. Bielec – 869 m

5. Najważniejsza forma ochrony przyrody

  • Rudawski Park Krajobrazowy
  • Rezerwat „Leśne zbocza przy Zamku Bolczów” – świeżo utworzony rezerwat (2025), Janowice Wielkie

6. Największe atrakcje turystyczne

  • Zamek Bolczów (XIV wiek)
  • najwyższy szczyt Skalnik + widok z Ostrej Małej
  • wielość form skalnych – wspinaczka
  • Kolorowe Jeziorka
  • niedaleka Dolina Pałaców i Ogrodów
  • przełomowa dolina Bobru
  • Schronisko Szwajcarka
  • widok z Krzyżnej Góry
  • do niedawna platforma na Sokoliku Wielkim z XIX wieku
  • Browar Miedzianka
  • Aleja Jarząbów w Janowicach Wielkich

7. Schroniska i chatki

  • Schronisko Szwajcarka (1823) – dawna rezydencja myśliwska, dziś schronisko
  • Schronisko Czartak – dawny obiekt turystyczny, obecnie nie funkcjonuje
  • 9UP! – agroturystyka i baza wspinaczy

8. Znane osoby / rody

  • Schaffgotsch
  • Hohenzollern
  • von Reden

9. Legenda

  • oczywiście jest legenda o Zamku Bolczów – ale o tym na wycieczce zawierającej Zamek Bolczów
  • jakby ktoś dopytywał: Rycerz Jano (Rudawy Janowickie) – srebrny kusznik, zabijał złych Niemców

10. Geologia

Rudawy Janowickie to obszar bardzo zróżnicowany geologicznie, obejmujący fragmenty bloku karkonosko-izerskiego, niecki śródsudeckiej oraz metamorfiku kaczawskiego.
Zachodnia część pasma zbudowana jest głównie z granitu karkonoskiego, natomiast środkowa i północno-wschodnia ze skał metamorficznych, takich jak gnejsy, łupki i marmury.
W rejonie Czarnowa i przysiółka Dolomity występują skały węglanowe, głównie dolomity, które są eksploatowane w kamieniołomie odkrywkowym.
Wydobywany dolomit poddawany jest kruszeniu i sortowaniu, a następnie wykorzystywany głównie w budownictwie i drogownictwie jako kruszywo.
Obszar ten ma bogatą historię górniczą – wydobywano tu m.in. rudy żelaza, miedzi, arsenu, złoto, a po II wojnie światowej także uran.
Do dziś w terenie widoczne są liczne ślady tej działalności, takie jak sztolnie, hałdy i opuszczone kamieniołomy.

11. Najważniejsze miejscowości

  • Janowice Wielkie
  • Kowary
  • Karpniki
  • Miedzianka
  • Czarnów
  • Trzcińsko („San Fran”)

12. Osobisty stosunek do pasma (historyjka)

  • 2 razy Sylwester na szlaku (i trzeci prawie – start w Trzcińsku)
  • wycieczka szkolna z Adamem w podstawówce
  • obóz wspinaczkowy
  • wyjazdy „kowidowe” z Poznania

13. Osobliwości / wyjątkowość pasma

  • ułożenie południkowe (nie w typowym kierunku sudeckim)

14. Znane / ważne szlaki

Główny Szlak Sudecki im. Mieczysława Orłowicza
Najdłuższy znakowany szlak w Sudetach (ok. 440 km), wytyczony w latach 1947–1950.
Imię Mieczysława Orłowicza otrzymał w 1980 roku i przebiega przez najważniejsze pasma Sudetów, w tym Rudawy Janowickie.

Europejski szlak długodystansowy E3
Międzynarodowy szlak pieszy o długości ok. 7500 km, prowadzący od Atlantyku do Morza Czarnego.
Na odcinku sudeckim pokrywa się w dużej mierze z Głównym Szlakiem Sudeckim.

Sudecka Droga św. Jakuba
Część europejskiej sieci Camino de Santiago prowadzącej do Santiago de Compostela.
W Sudetach biegnie przez ważne miejscowości i łączy region z historycznymi szlakami pielgrzymkowymi Europy.

15. Hydrologia – główna rzeka / potok / wododziały

Rudawy Janowickie leżą w dorzeczu Bobru, który opływa je od wschodu i północy.
W obrębie pasma wyróżnia się mniejsze zlewnie cząstkowe, oddzielone grzbietami górskimi.
Od wschodu są to zlewnie Świdnika, Żywicy, Mienicy, od północy Janówki, a od zachodu Jedlicy i Karpnickiego Potoku.

👉 Źródła Bobru znajdują się w Karkonoszach po czeskiej stronie, w rejonie przełęczy Okraj (ok. 780 m n.p.m.).
👉 Długość Bobru wynosi 271,6 km.
👉 Bóbr to rzeka kajakowa o charakterze łatwym do umiarkowanego (WW I–II), z odcinkami bystrymi i zależnymi od poziomu wody.

👉 Zbiorniki na Bobrze (od źródeł): Bukówka → Pilchowicki → Leśniański.

👉 Historyczne zapory:

  • Leśna (1892–1895) – jedna z najstarszych zapór kamiennych w Europie
  • Pilchowice (1902–1912) – jedna z największych zapór w Europie w momencie powstania

👉 Bóbr wpada do Odry w okolicach Krosna Odrzańskiego

16. Wieże widokowe

  • brak klasycznych wież widokowych w paśmie